Mistök í íþróttum

Flestir vilja verða stórmeistarar en ekki eru allir tilbúinir að mistakast.

Óvissan sem fylgir lífinu er óumflýjanleg og getur reynst sumum óþæginleg eða óvelkomin en ljóst er að óvissan hefur aðrar hliðar sem geta verið að jákvæðum toga. Í óvissunni finnst okkur líkur á mistökum aukast. Sumir hræðast óvissu aðrir hræðast mistök, eitt er þó víst að upp úr hvortveggja getur sprottið óvæntir en skemmtilegir atburðir sem geta gefið lífinu lit. Í raun og veru eru mistök bara tilraun sem fer á mis við það að takast ætlunarverk sitt, en þarf það að vera svo slæmt?

Frá unga aldri er okkur kennt að forðast mistök eins og heitann eldinn. Þegar við erum yngri erum við skömmuð fyrir mistök, á vinnumarkaði er okkur refsað fyrir mistök, í íþróttum töpum við leik út af mistökum. Við erum skilyrt til að hræðast mistök því afleiðingar þess geta verið slæmar. Að horfa neikvæðum augum á mistök getur þó verið hamlandi, það gerir fólk hrætt við að taka af skarið, dregur úr okkur kjarkinn við að prófa nýja hluti eða fara á ókunnugar slóðir til að þróast og þroskast í því sem við tökum okkur fyrir hendur.

Að þora er leiðin fram á við, að berskjalda sig fyrir mistökum sýnir hugrekki en það er ekki alltaf auðvelt. Það að gera mistök getur reynst fólki erfitt, bæði andlega og líkamlega. Þegar einstaklingur gerir mistök er ekki óalgengt að sá beiti sjálfum sér dómhörku sem getur leitt til tilfinninga eins og skömm, hræðslu, reiði, depurð o.s.fv. Ef einstaklingar upplifa slíkar tilfinningar og finnast þær óvelkomnar er líklegt að sá sami forðist aðstæður eða athæfi sem kveikja upp slíkar tilfinningar, sem í þessu samhengi eru mistök. 

Nú tek ég dæmi sem þú getur haft í huga næst þegar þú kveikir ljósin heima hjá þér. Það dæmi er af uppfinningamanninum Thomas Edison, ein hans merkasta uppfinning er ljósaperan. Thomas Edison fann ekki upp ljósaperuna í fyrstu tilraun en það sem hann hafði um það að segja var „mér hefur ekki mistekist. Ég fann aðeins 10.000 leiðir sem ekki virka“. Úr þessum orðum má lesa að hann leit ekki á hverja misheppnaða tilraun neikvæðum augum, heldur það að hann var einu skrefi nær takmarkinu sínu, bara ef hann lærði mistökunum sem hann gerði í ferlinu. Vert er að staldra við og sjá hvar villan liggur og reyna að lagfæra það til að bæta sig en ekki gefast upp, auðvelda leiðin er að gefast upp.

Ef horft er til íþrótta er klassískt að nefna Michael Jordan sem er af mörgum talinn besti körfuboltamaður og jafnvel mesta íþróttamann allra tíma. Þegar hann talar um árangur þá þakkar hann mistökunum sínum fyrir árangurinn. Hann sagði „Ég hef klúðrað meira en 900 skotum á ferlinum, tapað tæplega 300 leikjum, 26 sinnum hefur mér verið treyst fyrir úrslitaskoti og klúðrað. Mér hefur mistekist aftur og aftur og aftur yfir ævina, og það er ástæðan fyrir því ég næ árangri“. Eins og Jordan segir þá er mikilvægt að halda áfram að taka skotin. Að sýna hugrekki og þora að taka erfiðu skotin veldur því að með tímanum verður maður betri og líklegra að niðurstaðan verði okkur hliðholl.

Listinn af mistökum sem leiða til heppilegrar uppfinningar, fallegrar lista eða jafnvel góðan endi á sögu er langur. Vissulega ætlar enginn sér að gera mistök, en einu er hinsvegar hægt að stjórna, og það er hvernig við bregðumst við mistökum og viðhorfi okkar gagnvart þeim. 

Eina leiðin til að forðast mistök algjörlega er að gera ekki neitt, aldrei, en ekki viljum við það. Úr mistökunum má læra en það þarf að þora að gera mistökin. Eitt er víst að mikilvægt er að gefa sér rými til mistaka því í rauninni er það óhjákvæmilegur fylgifiskur árangursins. Um leið og við sættum okkur við það, er auðveldara að sýna sjálfum sér mildi þegar við gerum mistök og virða þær tilfinningar sem geta sótt að okkur í kjölfarið. Ef við náum að temja okkur sjálfsmildi er auðveldara að að skilja sjálfan sig sem persónu frá þeim gjörðum sem mistökin eru, því eitt er víst að við erum ekki mistökin okkar. 

Ávinningurinn felst í því að gefa sér rými til mistaka, rýna í þau, læra af þeim, og halda áfram að reyna. Eins og merkur maður að nafni Nelson Mandela sagði „ég tapa aldrei, annað hvort vinn ég eða læri“ og í því liggur þroskinn, að hafa hugrekki til að taka sénsinn, að reyna við það sem er erfitt eða sem áður var talið ómögulegt, því enginn byrjar sem stórmeistari.